Seyfi Taşhan

Avrupa Konseyi 3. Zirve Toplantısı

Avrupa Konseyi’nin yarım asrı geçen tarihindeki 3. zirve toplantısı 16-17 Mayıs 2005 tarihlerinde Varşova’da 46 üye ülkenin devlet ve hükümet başkanlarının katılımıyla yapılacaktır. Toplantının hedefi Avrupa’da halen mevcut olan AB, AGİT ve NATO gibi kuruluşlarla birlikte çalışma alanlarının ve görevlerinin yeni Avrupa coğrafyası içerisinde saptanmasıdır. Özellikle Avrupa Birliği’nin siyasi kimlik kazanmasıyla birlikte bazı alanlarda Avrupa Konseyi’nin çalışmalarının benzerini yapmaktadır. Bugün 25 ülkeye sahip olan Avrupa Birliği bir insan hakları şartı hazırlamış ve bütün birlik içerisinde geçerli yasalar çıkarmaya başlamıştır. Avrupa Konseyi ise 1951’de kabul ettiği Avrupa İnsan Hakları ve Özgürlüklerin Korunması Sözleşmesi ve bu sözleşme ile kurulan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi aracılığıyla tüm Avrupa’da insan hakları konusunda “norm” koyucu ve uygulayıcı bir kimlik kazanmıştır. Bu kimliğin Avrupa Birliği tarafından da tanınması ve hatta Avrupa Birliği’nin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne taraf olması gerekmektedir; zira Avrupa Birliği’nin Lüksemburg’taki Adalet Divanı, Birlik Antlaşması’ndan doğan ihtilaflarla uğraştığından insan hakları konusu Birliğin yasal düzenlemesinde yer almamaktadır. Bu bakımdan Kopenhag Siyasi Kriterleri ise Avrupa Konseyi’nin İnsan Hakları Sözleşmesi’ndeki koşullara uyulmasını gerektiren bir belgedir.

Ayrıca kültür alanında hazırladığı çeşitli Avrupa Sözleşmeleri ve ödülleri aracılığıyla Avrupa Konseyi bütün Avrupa Kuruluşlarından farklı bir uluslararası görevi yerine getirmektedir.

Yine unutmamak gerekir ki, Avrupa Konseyi’nin coğrafi kapsamı gelecekte uzun bir süre için Avrupa Birliği’nin kapsamından çok daha geniş olmaya devam edecektir. Avrupa Birliği’nin nüfusu 450 milyon civarında olduğu halde, Avrupa Konseyi’ne dahil ülkelerin nüfusu 800 milyona yaklaşmaktadır. Bu kadar büyük bir alanda insan haklarının korunması için Avrupa Konseyi kuruluşundan beri büyük başarı göstermiş ve Avrupa demokrasisinin temel öğelerini saptamıştır. Siyasi alanda Konsey, hükümetler arası ciddi bir danışma ve karar mekanizması olarak bütün Avrupa’da ulusların barış içerisinde yaşamaları için ciddi katkılarda bulunmaktadır. Varşova’da toplanacak olan zirvede, Avrupa Konseyi’nin insan hakları, kültür, demokrasi ve kanun nizamından oluşan değerleri kollama görevinde büyük bir teşvik göreceği tahmin edilmektedir. Nitekim bu konuda Avrupa Konseyi Parlamenterler Asamblesi’nde konuşan Fransa Dışişleri Bakanı Michel Barnier, 3. zirveden Avrupa Konseyi’nin demokrasi ve insan hakları bekçiliği, AB ile işbirliği ve dış dünyaya doğru açılımındaki önemli rolünün vurgulanacağını söylemiştir.

Gerçekte bu zirve Avrupa Birliği’nin genişleyen ilgi ve yetki alanları karşısında Avrupa Konseyi’nin çalışmalarının yalnız korunması değil aynı zamanda genişletilmesi ve daha etkin kılınması için önemli bir adım olacaktır.