24/06/2010, Strazburg

Yaz Oturumu: 21-25 Haziran 2010
Azerbaycan'da ki demokratik kurumların fonksiyonu.

Çözüm

1. Azerbaycan Ocak 2001 de Avrupa konseyine girdiğinden beri insan hakları, demokrasi ve hukuk kurallarına Avrupa standartlarına göre uyacağını temin etti.  Parlamento meclisi Azerbaycan' da ki gelişmeleri yakından inceliyor. Meclisin ve Azerbaycan delegasyonunun yoğun işbirliği sonucunda, Azerbaycan'ın konseye katılımından sonra altı rapor ortaya çıktı. Bunlardan iki tanesi gidişatın gözlemlenmesi, diğer dört tanesi ülkedeki demokratik kurumların fonksiyonu ile ilgilidir. Meclis ülkenin demokratikleşme sürecinde Avrupa konseyinin etkisinin çok büyük olduğuna inanıyor.
2. Kasım 2010 da Azerbaycan' da Avrupa konseyine girdikten sonraki ikinci parlamento seçimi yapıldı. Parlamento meclisi bu seçimin demokratik standartların Azerbaycan'da uygulanması açısından büyük önem taşıdığını düşünüyor. Bu seçimin tamamı ile Avrupa standartlarına uygun serbest ve adil olduğu düşünülüyor.
3. Ad hoc komitesinin 2008 seçiminin gözlem raporuna ve Yerel ve bölgesel otoriteler kongresinin raporuna göre meclis Azerbaycan 'da ki ilerlemenin özellikle 2008 seçimleri sırasında Avrupa standartlarına ulaştığını vurguluyor. Fakat seçimlerin hiç birisi tam olarak demokratik gereklilikleri yerine getiremiyor.
4. Azerbaycan'ın Avrupa konseyine girişinden beri Azerbaycan parlamentosu kendi pozisyonunu diğer ülke kurumlarına göre güçlendirmiştir. Fakat güçlü parlamentonun hükümet üzerindeki kontrolünde ve güçler ayrılığı ilkesini başkanlık sisteminde geliştirilmesi aşamasında hala belirli kalıntılar olacaktır. Gelecek seçimler anayasal kurallarla gerekli olan güçler ayrılığı ilkesini güçlendirmek adına özellikle parlamentonun hükümet üzerindeki rolünü güçlendirmek adına Azerbaycan için çok büyük öneme sahiptir.
5. İleriki aylarda Azerbaycan'ın Avrupa konseyine girişinin onuncu yılında, meclis ülkenin demokratik güvenilirliğinin yeniden risk altında olacağını söylüyor. 2008 seçimlerinde ki ilerlemeye rağmen bazı sistematik eksiklikler, rekabetin olmaması ve hakiki bir politik çoğulculuk sorunlarının çözülmesi gerekmektedir.
6. Venedik komisyonu Azerbaycan'da bir takım yasa değişikliğiyle birlikte gerekli gelişimlerin yapıldığı görüşüne rağmen seçim süreci hala karışık özellikle adayların seçime katılmak için hazırlık süreci, finansal kampanyalar seçim öncesi kampanyalarda görevli insan listesi ve seçim malzemelerinin kısıtlı olması başlıca sorunlar olarak önümüze çıkmaktadır. Meclis Venedik komisyonuyla aynı görüştedir. Merkezi seçim komisyonu ve bölgesel komisyonlar arasındaki bağlantının yanı sıra şikâyetler ve rica süreçlerinin üzerinde hala düşünülmelidir.
7. Meclis Avrupa konseyi insan hakları mahkemesindeki son yargılama olan Namat Aliyev v. Azerbaycan olayını hatırlatarak bu olayın adayın serbest olma ve seçmenlere ulaşma haklarını ihlal ettiğini bu sonuca ulaştığını vurguluyor.
8. Geçen seçimden beri bu süreç parlamento içinde ve dışındaki zayıf muhalefet tarafından vurgulanmıştır. Bu olay muhalif adayların eksikliğiyle sonuçlanmış ve demokratik sürece balta vurmuştur.
9. Meclis 2009 anayasal yasa değişikliklerini not alarak ve gelen bazı olumlu yeniliklere rağmen aynı zamanda Venedik komisyonunda önerilmiş anayasal değişikliklerde özellikle ülkedeki demokratik kurumların fonksiyonu açısından çok hayati öneme sahip olan seçim süreci, öncelikli talebin olmamasından dolayı üzüntü duyulmaktadır.       
10. Buna ilaveten seçim sürecinin geliştirilmesine olanak sağlayacak gerekli genel çevre ile alakalı olarak meclis temel özgürlüklerin mesela meclisin ve medyanın özgürlüğünün kısıtlandığıyla ilgili endişelerini içeren bir rapor hazırladı. Bu bize Avrupa parlamentosunun 17 Aralık 2009 da ki medya özgürlüğü ile ilgili olan çözüm önerisini hatırlatıyor.
11.  Meclis Azerbaycan'ı 2010 parlamento seçimlerinde uygulamak üzere destekledikleri eylem planı için kutlamaktadır. Ayrıca bu eylem planı 10 Mart 2010 da bakan milletvekillerinin odaklandıkları bazı sorunlara (seçimsel yasaları, seçim görevlilerinin yetiştirilmesi,  medyayı kapsayan kampanyalar, oy atan insanların farkındalığını seçimsel sorunlara karşı arttırmak ve halk tartışmalarını arttırmak.) uygun olarak hazırlanmıştır.
12. Bu koşullar ışığında, Meclis Azerbaycan otoritelerini bir daha ki seçimlerde Avrupa standartlarına ulaşabilmesi için gerekli olan durumların sağlanabilmesi için gerekli adımları atmaya çağırıyor. Özellikle şu konularda:
1. Venedik komisyonuyla seçim sürecini ve seçim sürecinde dışarıdan kaynaklanan sorunları; merkezi seçim kurulu ve bölgesel seçim kurulunun birleşimi, adayların katılımı, gözlemciler, elektronik sayım ve bunun doğruluğu, şikayet ve istek süreçleri;
2.  Serbest adil aday katılım süreci kurulması ve etkili istek süreci;
3. Adil seçim kampanyası için gerekli koşullar özellikle meclisin özgürlüğü ile ilgili yasada tam katılımın sağlanması ve medyandın özgürlüğünü sağlayarak;
4. Adaylara ve aktivistlere kendi muhalefetlerini göstermelerini ve kendi kampanyalarıyla birlikte bağlantı kurmalarını sağlar. Medya ile birlikte özellikle televizyonla;
5. Aktivistlerin veya adayların kendi politik düşüncelerinden ve davranışlarından dolayı herhangi bir ayrımcılığa uğramasından kesinlikle kaçınılmalıdır;
6. Oyların sayım süreci ile ilgili seçim komisyonu üyelerinin eğitimi ile ilgili gerekli tedbirler alınmalıdır;
7. Sürecin yöneten çoğunlukla karşı muhalefetin diyalogunun parlamento içerisinde ve dışarısında ertelenmemesi, politik iklimin ılıman olması ve nüfusun seçim sürecine güvenini inşa etmek için önemli bir olgudur;
8. Kadınların gelecek seçim sürecine katılımı için gerekli adımların atılması ve garanti edilmesi ve bu çalışmalar geçen yerel seçimlerde Aralık 2009 da meclisteki koltukların %30 unun kadınlar tarafından kazanılmasını sağlamıştır.