|
|
|
|
GÖÇMEN İŞÇİLERİN HUKUKİ STATÜSÜ HAKKINDA AVRUPA SÖZLEŞMESİ
Bu Belgeye imza koymuş olan Avrupa Konseyi üyesi devletler;
Avrupa Konseyi’nin amacının, üyeleri arasında daha geniş bir birlik oluşturmak, bunu yaparken de ortak hedefleri olan ülkü ve ilkelerin korunmasını sağlamak, insan haklarına ve temel özgürlüklere saygı duyarak ekonomik ve toplumsal gelişimlerini sağlamak ereğin göz önünde tutarak,
Avrupa Konseyi üyesi ülkelerin vatandaşları olan göçmen işçilerin hukuki statülerinin, tüm yaşama ve çalışma koşulları açısından, işçi alan ülkelerin vatandaşlarının tabi tutulduktan statü düzeyinden daha düşük düzeyde olmayacak biçimde düzenlenmenin sağlanması gereğini dikkate alır,
Göçmen işçilerin ve aileleri bireylerinin sosyal ilerlemesini kolaylaştırmayı çözümlemek için,
Üye ülkelerin birbirlerinin uyruklarına, Avrupa Konseyi Statüsü aracılığıyla üye ülkeler arasında sağlanan sıkı işbirliği ilkeleri ışığında verilen haklar ve öncelikleri onaylayarak
Aşağıdaki hususlarda anlaşmaya varmışlardır.
BÖLÜM I Madde 1 Tanım 1. Bu Sözleşmede kullanılan “Göçmen İşçi” terimi, Akit taraflardan biri tarafından, ülkesinde, ücretli bir iş görmek üzere yerleşmesine izin verilmiş olan diğer Akit ülkenin yurttaşlarını anlatır. 2. Bu Sözleşme aşağıdaki kişileri kapsamına almaz: a. Sınır işçileri b. Sanatçılar, kısa süreler için tutulmuş diğer gösteri elemanları ve sporcular ile serbest meslek sahipleri, c. Deniz adamları, d. Staj yapanlar, e. Mevsimlik işçiler, (Mevsimlik işçiler, bir akit taraf ülkesinde mevsim özellikleri dolayısıyla istihdam edilmiş belli bir süre veya belli bir iş için yapılmış sözleşme esaslarına göre iş verilmiş diğer bir akit taraf vatandaşlarıdır.) f. Bir akit tarafın kendi ülkesi dışında üstlendiği ve tescil ettirdiği merkezden yürüttüğü belli bir iş için istihdam ettiği diğer akit taraflar vatandaşları olan işçiler.
BÖLÜM II Madde 2 İşe Alma Biçimleri 1. İşe alınmak için göçmen işçi istekleri isim vererek veya isimsiz olarak yapılabilir. İsimsiz istekler varsa, gönderen ülkede resmi işçi bulma makamlarına, olanak bulunuyorsa alan ülkedeki resmi makamlar aracılığıyla yapılacaktır. 2. İşe alınmada, bu işlemler resmi makamlarca yürütülüyorsa İdari giderler, tanıtma ve yerleştirme harcamaları göçmen işçi adayına yüklenmeyecektir.
Madde 3 Sağlık muayenesi ve meslek testi 1. Göçmen işçi adayları işe alınma için sağlık muayenesi ve meslek testinden geçirilebilir. 2. Sağlık muayenesi ve meslek testi, göçmen işçi adayının beden ve zihin yönünden işe elverişli olup olmadığını, önerilen işe teknik açıdan yeterli bulunup bulunmadığını saptamak ve sağlık durumunun kamu sağlığına zarar vermeyeceğinden emin olmak amacıyla yapılır. 3. Sağlık muayenesi ve meslek testine ilişkin harcamaların geri ödenmesi düzenlemeleri, olanak bulduğunda ikili anlaşmalar kapsamında alınmakla, bu tür harcamaların göçmen işçi adayına yüklenmemesi sağlanmalıdır. 4. İşveren istemesi halinin dışında, kişisel bir iş önerisi almış göçmen işçi, sahtecilik durumu ortaya çıkmadıkça, meslek testine tabi tutulmayacaktır.
Madde 4 Çıkış Hakkı-Giriş Hakkı-İdari Formaliteler 1. Her Akit taraf, göçmen işçiler için aşağıdaki hakları sağlamaya güvence verecektir: a. Uyruğu olduğu Akit taraf ülkesinden çıkış hakkı. b. Çalışmalarına izin verildikten ve gerekli belgelerini aldıktan sonra, ücretli iş aldığı Akit taraf ülkesine giriş hakkı 2. Bu haklar, mevzuat gereğince yapılmış, ulusal güvenlik, kamu düzeni, kamu sağlığı ve ahlakı açısından gerekli kısıtlamalara bağlı tutulabilir. 3. Göçmen işçi ve göç için gerekli belgeler, olabildiği ölçüde ücretten bağışık olacak, ya da idari giderler toplamını aşmaya bir miktar ödemeyle verilecektir.
Madde 5 İş Sözleşmesine İlişkin Yöntem ve Formaliteler İşe alınması kabul edilen her göçmen işçiye, gideceği ülkeye hareketinden önce, iş sözleşmesi veya kesin iş önerisini içeren bir belge verilecektir. Bunlar, gönderen ve kabul eden ülkelerde geçerli dil veya dillerde yazılmış olmalıdır. İşe alınma işlemi resmi bir makamca veya resmen tanınmış bir istihdam kurumunca yapılıyorsa, belgenin hem gönderen hem de kabul eden ülkelerin en az bir resmi dilinde yazılmış olması zorunludur.
Madde 6 Bilgi Verme 1.Akit taraflar göçmen işçi adayları için şu bilgileri sağlayacak ve birbirlerine vereceklerdir; Konutlar, aile birleşimlerinin ne zamanlar, hangi koşullarda yapılabileceği, işin yapısı, ilk iş sözleşmesinin süresi bitiminde yeni sözleşme olanakları, çalışma ve yaşam koşulları (hayat pahalılığı dahil), tazminatlar, sosyal güvenlik, barınma, beslenme, tasarrufların gönderilmesi, yolculuk ve ücretlerden yapılan sosyal bakım, sosyal güvenlik, vergiler ve diğer kesintiler için işçilerin katkıları, ayrıca kabul eden ülkedeki kültürel ve dini koşullar hakkında da bilgi sağlanabilir. 2. İşçi alımı, kabul eden devletin resmi kanalıyla yapılıyorsa yukarıda sözü edilen bilgiler, işçinin ülkesinden hareketinden önce, onun anladığı bir dilde kendisine verilmeli ve gerçekler olduğu gibi anlatılarak bir karara varmasına olanak hazırlanmalıdır. Bu bilgilerin işçinin anlayacağı dile çevirisi yapılması gerekiyorsa, genel kural olarak, bunu gönderen ülke yapacaktır. 3. Her akit taraf, göçmen alma ve gönderme işlerinde yanıltıcı propagandayı önlemek için gerekli tedbirleri almayı üstlenir.
Madde 7 Yolculuk 1. Her Akit taraf, toplu resmi işçi almalarda, kabul eden ülkeye yapılan yolculuk giderlerinin göçmen işçiye verdirilmemesini sağlamayı üstlenir. Ödemelerin nasıl yapılacağı ikili anlaşmalarla öngörülecektir. Anlaşmalardaki önlemler, aileler ve bireysel gidişleri de kapsayacak genişlikte tutulabilir. 2. Göçmen işçiler ve aileleri, işçi alan bir ülkeye giderken veya dönüşte, yolda Akit taraflardan başka ülkenin topraklarından transit geçmek durumunda iseler, toprağından geçilen devlet makamları yolculuğun kolaylaştırılması ve idari gecikme ve güçlüklerin önlenmesi için gerekli önlemleri alacaklardır. 3. Akit taraflar, işçi alan ülkeye girişte, gönderen ülkeye kesin dönüşte veya transitte, aşağıdaki hususlarda, ithalat vergi ve resimlerinden bağışıklık sağlayacaklardır. a) Göçmen işçilerin ve bakmakla yükümlü oldukları aile bireylerinin kişisel eşyaları ve taşınabilir malları. b) Mesleğinin icrası için gerekli, makul miktarda, el aletleri ve taşınabilir cihazlar. Sözü geçen bağışıklıklar, ilgili devletin yasa ve tüzük hükümleri uyarınca tanınacaktır.
BÖLÜM III Madde 8 Çalışma İzni 1. Her Akit ülke, bu Sözleşmede öngörülen koşullarla, ücretli bir işte çalışmak için topraklarına girmesine izin verdiği göçmen işçi için (bu belgeye gerek görülmediği haller hariç) Çalışma İzni verilecek veya eski iznin süresini uzatacaktır. 2. Ancak, ilk kez verilen bir çalışma izniyle, kural olarak, aynı işçiyi, aynı işveren veya aynı işyerine bir yıldan fazla süre için bağlanmış sayılmaz. 3. Çalışma izninin uzatılması o günkü istihdam durumunun elverdiği ölçüde, en az bir yıllık olarak yapılması kural olarak kabul edilmelidir.
Madde 9 Oturma İzni 1. Ulusal mevzuat hükümlerince gerekliyse her Akit taraf, bu Sözleşmede belirtilen koşullarla ülkesinde ücretli işe girmeye hak tanına göçmen işçilere oturma izni verecektir. 2. Oturma izni ulusal mevzuat hükümleri uyarınca verilecek ve uzatma gerekliyse, kural olarak, çalışma izninin süresi kadar uzatılacaktır. Çalışma izni süreyle bağlı değilse, ve oturma izni gerekliyse kural olarak verilecek ve en az bir yıl süreyle yenilenecektir. Bu iznin verilmesi ücretsiz olacak, veya ancak idari giderleri kapsayan bir miktara tabi olacaktır. 3. Bu madde hükümleri, işbu Sözleşme’nin 12nci maddesi uyarınca göçmen işçinin yanında olması kabul edilen aile bireyler için de uygulanır. 4. Bir göçmen işçi, hastalık, kaza veya iradesi dışında bir nedenle çalışmaz durumdaysa ve bu durum yetkili makamlarca onaylanmışsa, kendisinin bu Sözleşme’nin 25 inci maddesinin uygulanması amacıyla, kabul eden ülkede 5 aydan az olmayan bir süre kalması için izin verilecektir. 5. Yukarıdaki 1 ve 3üncü paragraflar uyarınca verilmiş olan oturma izni, aşağıdaki hallerde geri alınabilir. a) Ulusal güvenli, kamu düzeni ve ahlak sebepleri, b) Kamu sağlığının korunması için resmi sağlık yetkililerince alması gerektiği söylenen önlemleri, sonucun ne olacağı kendisine bildirildiği halde almamakta direnirse, c) İznin geçerli olması için yerine getirilmesi gerekli bir temel koşulu yerine getirmezse, Her Akit Taraf, oturma izninin geri alınması halinde, göçmen işçinin, o ülkenin usulüne ve yasalarına uygun olarak yargı organlarına veya idari makamlarına başvurma hakkı tanımayı sağlamayı üstlenir.
Madde 10 Kabul 1. Kabul eden ülkeye varıştan sonra, yerleşmeleri ve alışmaları için, göçmen işçilere ve ailelerine her türlü bilgi ve öğüt verilerek, gerekli yardım yapılacaktır. 2. Bu amaçla, göçmen işçiler ve aile bireyleri kabul eden ülkenin sosyal hizmet kurumlarından, kamu yararına çalışan örgütlerinden ve kendi ülkelerinin konsolosluklarının yardım ve desteklerinden yararlanacaklardır. Ayrıca, göçmen işçiler, o ülkenin işçilerinin aynı koşullarıyla İş ve İşçi Bulma Kurumu hizmetlerinden de yararlanacaklardır. Kabul eden ülke, durum gerektirirse, göçmen işçiler ve ailelerinin uyumunu kolaylaştırmak için özel sosyal hizmetler sağlamaya çaba harcayacaktır. 3. Akit taraflar, göçmen işçiler ve ailelerinin, inançları uyarınca ibadet özgürlüklerini sağlamakla yükümlüdürler. Akit taraflar, mümkün olan ölçüde, ibadeti kolaylaştıracaklardır.
Madde 11 Bakılmakla yükümlü kimselerin nafaka hakları 1. Göçmen işçilerin Hukuki Statüsü, gönderen ülkede aile ilişkilerinden ana-babalıktan, evlilik ve nişanlılıktan, evlilik dışı doğan çocuklarınki de dahil olmak üzere, bakımla yükümlü olan kimseler için mevcut nafaka kesintilerinin ödenmesine engel olmamalıdır. 2. Akit taraflar, yukarıda sözü geçen bakım paralarının ödenmesini sağlamak için gerekli önlemleri alacaklar ve Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesince kabul edilen yöntemi mümkün olduğu kadar uygulayacaklardır. 3. 1 nci fıkrada sözü geçen bakım paralarının hak sahiplerine ödenmesi, bu konuda doldurulacak başvuru formlarını vermek ve toplamak için her Akit devlet, mümkün olduğu kadar ülke çapında tek bir resmi makamı veya bölgesel bir makamı görevli ve yetkili kılacaktır. 4. Bu madde hükümleri, mevcut olan veya ileride yapılacak ikili veya çok taraflı anlaşmaları etkilemez.
Madde 12 Aile Birleşimleri 1. Bir Akit taraf ülkesinde usulüne uygun olarak iş bulmuş ve çalışan göçmen işçinin eşi ve kabul eden devlet mevzuatı uyarınca reşit olmayan evlenmemiş çocukları, göçmen işçinin bakmakta olduğu aile bireyleri olarak bu Sözleşmenin uygulanmasıyla göçmen işçinin kendisine tanındığı şekilde, kabul eden devlet ülkesinde, ilgili yasalar ve uluslar arası anlaşmalarda öngörüldüğü üzere göçmen işçinin yanına gelme hakkına sahiptirler. Ancak, bu, göçmen işçinin ailesi için, çalıştığı bölgedeki yerli işçilerin oturdukları gibi, normal bir konutu bulunmasına bağlıdır. Akit taraflar, aile bireyleri iznini, 12 ayı geçmeyen bir süre içinde verebilirler. 2. Herhangi bir devlet, herhangi bir zaman, Avrupa Konseyi Genel Sekreterine yapacağı bildiriyle bu tarihten bir ay sonra geçerli olmak üzere, yukarıda 1 nci fıkrada belirtilen bir aile birleşimlerini, göçmen işçinin, ailesinin gereksinmelerini karşılayabilecek yeterli ve sürekli kaynakları olması ek koşuluna bağlayabilir. 3. Herhangi bir devlet, herhangi bir zaman, Avrupa Konseyi Genel Sekreterine yapacağı bildiriyle, bu tarihten bir ay sonra geçerli olmak üzere, yukarıda 1 nci fıkrada belirtilen izin verme yükümlülüğünü geçici olarak kaldırabilir. Bu tek yanlı kaldırma (ilga) kararı, bildiride belirtileceği üzere ülkenin bir veya daah fazla kesimleri için olabilir. Ancak alınan önlemler başka uluslar arası yüklemlerle çelişik olmama koşuluna bağlıdır. Bildiride, kabul eden devlet açısından, bu yükümlülüğü kaldırmak için geçerli özel nedenler belirtilmelidir. Bu tek yanlı yükümlülükten sıyrılma durumunu ortaya çıkaran her devlet, Avrupa Konseyi Genel Sekreterine aldığı önlemler hakkında tam bilgi verecek ve bu önlemlerin en kısa zamanda yayınlanmasını sağlayacaktır. Bu devlet Avrupa Konseyi Genel Sekreterine önlemlerin ne zaman sona ereceği ve Sözleşme hükümlerinin ne zaman yeniden tam olarak uygulanmaya başlanacağını da bildirecektir. Bu geçici yükümlülükten sıyrılma durumu, kural olarak, bildirinin Genel Sekretere verilmesinden önce, o ülkenin söz konusu bölgesinde yerleşmiş göçmen işçilerce yetkili makamlara yapılmış aile birleşimi isteklerini etkilemeyecektir.
Madde 13 Konut 1. Her Akit taraf, konut ve kiralama konularında, göçmen işçilere, yasa ve tüzüklerde öngörülmüş haklarda, kendi yurttaşlarından farksız biçimde davranacaktır. 2. Her Akit taraf, yetkili ulusal makamlarının, ilgili konsolosluklarla da işbirliği yaparak, araştırmalar yürütmeyi ve kendi yurttaşlarına olduğu gibi göçmen işçilere de yerleşme bakımından uygun barınma standartları oluşturmayı üstlenir. 3. Her Akit taraf, Göçmen işçilerin verecekleri kiralar bakımından kötüye kullanılmasına bu alandaki yasa ve tüzükler uyarınca engel olmayı üstlenir. 4. Her Akit taraf, yetkili ulusal makamlarının olanakları çerçevesinde göçmen işçilerin konutlarının elverişli olmasını sağlayacaktır.
Madde 14 Ön eğitim-Okul Eğitimi Meslek Eğitimi ve Yeniden Eğitim 1. Bir Akit tarafın topraklarına resmen kabul edilmiş olan göçmen işçiler ve aile bireyleri, o ülkenin işçileri ile aynı ilkeler ve aynı koşullarla, genel eğitim, mesleki eğitim ve yeniden eğitim olanaklarına ve ilgili kurumların genel yönetim ve giriş kurallarına bağlı olarak yüksek eğitim yapmaya hak sahibi olacaklardır. 2. Meslek okullarına ve meslek eğitimi merkezlerine giriş sağlayabilmek için, kabul eden devlet, dilini, ya da birden çoksa dillerinden birini öğrenmeye yardımcı olacaktır. 3. Yukarıdaki 1 ve 2 nci fıkralarının uygulanması amacıyla burslar verilmesi olanağının aranması, bu Sözleşmenin 12 nci maddesindeki hükümler uyarınca kabul eden devlet ülkesinde, aileleriyle birlikte oturan çocuklar için kendi yurttaşlarına tanınan kolaylıklardan yararlandırılması akit ülkelerin değerlendirilmesine bırakılmıştır. 4. İşçilerin gönderen ülkede edindiği daha önceki dereceleri, diplomaları ve meslek başarı belgeleri, ikili ve çok taraflı anlaşmalardaki düzenlemeler uyarınca, her Akit ülke tarafından tanınacaktır. 5. İlgili Akitler, meslek eğitimi ve staj programlarını, bu madde anlamı içinde, işçilerin kendi kaynak ülkelerine dönüşteki gereksinmeleri karşılayabilecek biçimde düzenlemeye çaba harcayacaklardır.
Madde 16 Çalışma Koşulları 1. Çalışma koşulları konusunda, işe girmesine izin verilmiş göçmen işçiler, yerel işçilere uygulanan yasa ve yönetim kuralları, toplu iş sözleşmeleri ve görenekler bakımından onlar kadar esirgeneceklerdir., 2. Bireysel sözleşmelerle, yukarıdaki paragrafta belirtilen eşitlik ilkesini kaldırmak olanağı yoktur.
Madde 17 Tasarrufların gönderilmesi 1. Akit taraflar, mevzuatta belirtilen düzenlemelere, göçmen işçilerin kazandıklarının ve birktirdiklerinin tamamını veya bir kısmını göndermek istediğinde transfer izni vereceklerdir. Bu hüküm, göçmen işçilere ödenen bakım paralarını da kapsar. Bakım paralarının gönderilmesi de engellenmeyecek, zorluk çıkarılmayacaktır. 2. Her Akit taraf, ikili anlaşmalar veya başka yollarla göçmen işçilere, kabul eden ülkeden ayrıldıklarında, birikmiş paralarını transfer etmeleri için izin verecektir.
Madde 18 Sosyal Güvenlik 1. Her akit tarafı, topraklarındaki göçmen işçilere ve aile bireylerine, sosyal güvenlik alanında ulusal yasalar ve akit taraflar arasında yapılmış veya yapılacak ikili ya da çok yanlı anlaşmalar koşullarına bağlı olarak, kendi yurttaşları ile eşit muamele yapmayı üstlenir. 2. Akit taraflar, ikili ya da çok yanlı anlaşmalarla göçmen işçilerin ve aile bireylerinin, daha önce başka ülkelerde edinilmiş haklarının ve kazanılmış istihkaklarının korunmasını güvence altına almaya da çaba harcayacaklardır.
Madde 19 Sosyal ve Tıbbi yardım Her akit taraf topraklarında hukuki olarak bulunan göçmen işçilere ve aile bireylerine, uluslar arası anlaşmalar, özellikle 1953 yılında yapılmış Sosyal ve Tıbbi Yardım hakkında Avrupa Sözleşmesi yükümlülükleri uyarınca, kendi yurttaşlarına yapmakta olduğu esaslar üzerinden, sosyal ve tıbbi yardım yapmayı üstlenir.
Madde 20 İş Kazaları, Meslek Hastalıkları, Sanayi hijyeni 1. İş kazaları ve meslek hastalıklarından korunma ve sanayi hijyeni hususlarında, göçmen işçiler, bulundukları ülkenin yurttaşları ile eşit olarak, yasaların uygulanmasında, toplu sözleşmelerde ve kendilerine özgü durumlarda aynı hak ve korunmaya sahip olacaklardır. 2. Kabul eden ülkede bir iş kazasında sakatlanan veya meslek hastalığına yakalanan göçmen işçi, o ülke yurttaşlarının yararlandığı ilkelerle eşit olarak mesleki tedaviden yararlanacaktır.
Madde 21 Çalışma Koşullarının Denetlenmesi Her akit taraf, göçmen işçilerin çalışma koşullarını, kendi yurttaşı işçilerinkine eş olarak denetleyecektir. Bu denetimler, kabul eden ülkenin yetkili organ veya kurumlarınca veya yetkili kılınmış makamlarca yapılacaktır.
Madde 22 Ölüm Her akit taraf, öz yasaları veya gereğinde ikili anlaşmalar çerçevesinde, iş kazaları sonucunda ölen göçmen işçinin cenazesinin kendi ülkesine taşınması için gerekli tüm yardımları sağlayacaktır.
Madde 23 Gelirlerin Vergilendirilmesi 1. Akit taraflar arasında, daha önceden yapılmış veya ilerde yapılacak Çiftçi Vergilendirmeyi önleme anlaşmalarını etkilemeksizin, göçmen işçilerin gelirleri, vergi, harç, rüsum, katkı gibi ne isim ve ne biçimde olursa olsun, o ülkenin benzer işlerdeki yurttaşlarının gelirlerinden daha fazla miktarda kesintiye konu olmamalıdır. Özellikle diğerlerine uygulanan vergi ve harçlardan indirimler ve bağışıklıklar varsa göçmen işçiler de bunlardan yararlanacaklar; çocuk paraları dahil olmak üzere bütün ödeneklere de hak kazanacaklardır. 2. Akit taraflar, ikili veya çok yanlı anlaşmalarla, göçmen işçilerin gelirlerinden çifte vergi alınmasını önlemek için alınabilecek önlemleri de kendi aralarında kararlaştıracaklardır.
Madde 24 Sözleşmenin Bitimi ve İşe son verme 1. Belli bir süre için yapılmış iş sözleşmesinde bu sürenin bitiminde, bir iptal durumunda, belli süre için yapılmayan sözleşmelerin iptali isteminde, göçmen işçiler, yasalar ve toplu iş sözleşmeleri hükümlerinden o ülkenin yurttaşı işçilerden daha az olmaksızın yararlanacaklardır. 2. Bireysel veya Toplu işten çıkarma halinde, göçmen işçilere o ülkenin yurttaşı işçilere yasalar ve toplu sözleşmeler hükümlerince yapılan, özellikle, ihbar süre ve biçimleri, ihbarsız yapılan fesihlerde tazminat isteyebilme gibi işlemler aynen yapılacaktır.
Madde 25 Yeniden İş Verme 1. Bir göçmen işçi, genel işsizlik veya uzun süren hastalık gibi kendi elinde olmayan sebeplerle işini kaybederse, kabul eden devlet, yasa ve tüzükleri hükümlerine bağlı olarak, onun yeniden işe girmesini kolaylaştıracaktır. 2. Bu durumlarda, kabul eden devlet, söz konusu göçmen işçinin yeniden meslek eğitimi ve mesleki rehabilitasyonu için mümkün olan önlemlerin alınmasını sağlayacaktır.
Madde 26 Kabul eden devlette mahkemeye ve Yönetici makamlara başvurma hakkı 1. Akit taraflar, hukuk usulleri bakımından, işçilere, kendi yurttaşlarına tanıdıklarından daha az olmayan haklar tanıyacaklardır. Göçmen işçilerin, o ülkenin yurttaşlarıyla eşit olarak kişileri, malları, hakları ve çıkarları hukuki ve kazai bakımlardan korunacaktır. Özellikle kabul eden devletin yurttaşları gibi, hukuk usullerine uygun olarak, yetkili mahkemelere ve idari makamlara başvurma hakkına sahip olacaklar, işverenlerle, aile bireyleriyle veya üçüncü kişilerle düştükleri uzlaşmazlıklarda, kanunla yetkili kılınmış kimselerin yardımlarından da yararlanabileceklerdir. Kabul eden devletin uluslar arası özel hukuk kuralları bu madde hükmü kapsamına girmez. 2. Her akit taraf, hukuk ve ceza davalarında göçmen işçilere, kendi yurttaşlarına uygulanan usule eşit olarak adli yardım sağlayacak, dili anlamama veya konuşamama durumlarında tercüman bulundurulacaktır.
Madde 27 İstihdam Hizmetlerinin Kullanılışı Her akit taraf, ülkesine resmen kabul ettiği göçmen işçiler ve aile bireylerinin, kendi yurttaşlarının yararlandığı İş Bulma Kurumlarından, yasalar ve tüzükler hükümleri ve uygulama esaslarına bağlı olmak üzere aynı koşullarla yararlanmaları hakkını tanırlar.
Madde 28 Sendikalar Haklar Her akit taraf, kendi yurttaşlarına yasalarla verdiği ekonomik ve sosyal çıkarlarına korumaya ilişkin sendikal hakları, göçmen işçilere de verecektir.
Madde 29 İşletmeciliğe Katılma Her akit taraf, kendi yurttaşı işçilerin bağlı olduğu koşullarla, göçmen işçilerin de işletmeciliğe bağlı olduğu koşullarla, göçmen işçilerin de işletmeciliğe katılmasını mümkün olduğu kolaylaştıracaktır.
BÖLÜM IV Madde 30 Yurda Dönüş 1. Her akit taraf, göçmen işçiler ve ailelerinin anayurtlarına kesin dönüşlerinde yardımcı olmak için özellikle 7 nci maddenin 2 ve 3 üncü fıkralarında belirtilen husular gözönünde tutularak, mümkün olan gerekli önelmleri alacaktır. Mali yardım hususu, akit tarafların takdirine bırakılacaktır. 2. Göçmen işçilerin anayurtlarına dönmelerinden önce, kabul eden ülke, onlara, gidecekleri ülke ile temasta bulunarak yeniden yerleşme koşullarına ilişkin bilgileri vermeye çalışacak, özellikle aşağıdaki hususlarda bilgileri alabilmelerine yardımcı olacaktır. -Anayurtlarındaki çalışma koşulları ve olanakları, -Ekonomik yeniden uyum için mali yardım -Yurtdışında kazanılmış sosyal güvenlik haklarının devamı, -Konut bulmak için kolaylıklar, -Yurtdışında edinilmiş mesleki ünvanların denkliği ve resmen belgelendirilmesi için geçilmesi gerekli sınavlar, -Denkler için gerekli eğitim belgeleri, böylece göçmen işçi çocuklarının yıl kaybetmeksizin okula devam edebilmeleri.
BÖLÜM V Madde 31 Kazanılmış Hakların Korunması Bu Sözleşmenin hiçbir hükmü, göçmen işçilerin, kabul eden ülkenin ulusal mevzuatı veya taraf olduğu ikili ve çok yanlı anlaşmaların uygulanması bakımından, o ülke yurttaşlarından farklı, daha az kayırılan kişiler olmasına yol açacak biçimde yorumlanamaz.
Madde 32 Bu Sözleşme ile Akit Tarafların yasaları ve Uluslar arası Anlaşmalar arasındaki İlintiler Bu Sözleşmeyle korunan kişilere, akit tarafların yasalarınca, ikili ve çok yanlı antlaşmalar, sözleşmeler, anlaşmalar ve bunların uygulama usulleriyle esasen daha avantajlı durumlar verilmişse veya verilecekse, bu sözleşme hükümleri bunları olumsuz olarak etkilemeyecektir.
Madde 33 Sözleşmenin uygulunması 1. Bu Sözleşmenin yürürlüğe girişinden itibaren bir yıl içinde bir “Danışma Komitesi” kurulacaktır. 2. Her akit taraf, Danışma Komitesine bir temsilci atayacaktır. Avrupa Konseyinin diğer bütün üyeleri Komitede konuşma hakkı olan gözlemciler bulundurabilirler. 3. Danışma Komitesi, Sözleşmenin uygulanmasını geliştirmek ve kolaylaştırmak, ayrıca sözleşmeyi değiştirmek için akit taraflarca yapılacak önerileri inceleyecektir. 4. Danışma Komitesinin düşünce ve tavsiye kararları Komite üyelerinin çoğunluğunca alınır. Ancak, Sözleşmeyi değiştirme kararları oybirliğiyle kabul edilmelidir. 5. Yukarıda sözügeçen Danışma Komitesinin düşünce, tavsiye ve değişiklik kararları Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesine sunulacak, Bakanlar, yapılması gereken üzerinde yargıya varacaklardır. 6. Danışma Komitesi en az iki yılda bir olmak üzere, Konsey Genel Sekreterinin çağrısı üzerine toplanacaktır. Buna ek olarak, akit taraflardan ikisinin isteği üzerine ve ayrıca da, bir akit tarafça 12 nci maddenin 3 üncü fıkrasının uygulanması istemiyle toplanabilir. 7. Danışma Komitesi, belli aralıklarla, bu sözleşmenin kapsadığı konularda, akit tarafların ülkelerinde geçerli yasalar ve tüzüklere ilişkin bilgileri içeren raporlar yayınlayacak ve Bakanlar Komitesine sunacaktır.
BÖLÜM VI Madde 34 İmza, Onaylama, Yürülüğe giriş 1. Bu Sözleşme, Avrupa Konseyi üyesi devletlerin imzasına açık olacaktır. Onay, kabul veya teyid belgeleri Avrupa Konseyi Genel Sekreterine verilecektir. 2. Bu Sözleşme beşinci onay kabul veya teyid belgesinin verilmesi tarihini izleyen üçüncü ayın ilk günü yürürlüğe girecektir. 3. Onaylanan, kabul veya teyid eden devlet açısından, Sözleşme, kendi belgesinin veriliş tarihini izleyen üçüncü ayın ilk günü yürürlüğe girecektir.
Madde 35 Ülkeler için geçerlilik 1. Başka ülkelerin uluslar arası ilişkilerini yürütmekle sorumlu ve onların adına yükümlülüğe girme yetkisiyle donatılmış her devlet, imza sırasında veya onay, kabul ya da teyid belgelerini verdiğinde, Avrupa Konseyi Genel Sekreterine yapacağı bildiriyle, bu Sözleşmenin o ülkelerin hepsi veya bir bölümü için de geçerli olduğunu belirtebilir. 2. Yukarıdaki fıkrada sözü edilen bildiride yapılan beyan sonradan geri alınabilir. Geri alınma, Avrupa Konseyi Genel Sekreterine bildiriyle duyuruluşa tarihinden altı ay sonra geçerli olur.
Madde 36 Saklı Oylar 1. Her hangş bir akit taraf, imza sırasında veya onay, kabul ya da teyit ettiği zaman aşağıdaki dokuz madde dışında II ve IV ncü bölümlerdeki bir veya birkaç maddeyi, hakkını saklı tutarak kabul etmeyebilir. 4, 8, 9, 12, 16, 17, 20, 25 ve 26 ncı maddeler mutlaka kabul edilmesi gerekli maddelerdir. 2. Herhangi bir akit taraf, herhangi bir zaman, yukarıdaki fıkrada sözü geçen bir saklı oy hakkını Avrupa Konseyi Genel Sekreterine hitaben yaptığı bir bildiriyle kaldırılabilir. Bu kaldırma, bildirinin alındığı gün geçerlilik kazanır.
Madde 37 Sözleşmenin Geçersizliği 1. Her akit taraf, Avrupa Konseyi Genel Sekreterine yapacağı bir bildiriyle Sözleşmenin kendisi için geçersizliğini belirtebilir. Geçersizlik beyanı, bildirinin alınışı tarihinden altı ay sonra etkili olacaktır. 2. Akit taraflar, Sözleşmenin yürürlüğe girişinden başlayarak ilk beş yıl içinde geçersizlik bildirisi yapamazlar. 3. Avrupa Konseyi üyeliği kalkan bir ülke Sözleşme için de akit taraf olmaktan çıkar. Bu, Konsey üyeliğini kaybediş tarihinden altı ay sonra geçerli olur.
Madde 38 Bildiriler Avrupa Konseyi Genel Sekreteri aşağıdaki durumları, üye ülkelere bildirecektir: a) İmza, b) Onay, kabul veya teyid belgesi verilmesi, c) 12nci maddenin 2 ve 3 üncü fıkralarında sözü geçen bildirisi verilmesi hali, d) 34 üncü maddede sözü edilen Sözleşmenin yürürlüğe giriş hali, e) 35 inci madde hükümlerince yapılan bildiri, f) 36 ncı maddenin 1 inci fıkrası hükmüne uygun yapılmış olan saklı oy durumu, g) 36 ncı maddenin 2 nci fıkrası hükmünce saklı oy hakkının kaldırılması hali, h) 37 nci madde hükmüne uygun yapılmış olan bildiri ve geçersizlik durumunun ortaya çıktığı tarih.
Aşağıda imzası bulunanlar ve imzaya tam yetkili olarak, tanık önünde bu Sözleşmeyi imzalamışlardır.
……… Kasım 1977’de Strazburg’da, iki metin de aynı derecede geçerli olmak üzere İngilizce ve Fransızca olarak düzenlenmiştir. İmzalı tek metin Avrupa Konseyi arşivine konacaktır. Avrupa Konseyi Genel Sekreteri, onaylı örnekleri, imzacı devletlere verecektir. |
|
