Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, bugün 27 Kasım Salı saat 9.00’da, Stasbourg İnsan Hakları Binasında Fener Rum Patrikhanesi ve Türkiye arasındaki mahkeme kararını açıklıyor (başvuru numarası 14340/05). Başvuran İstanbul’da bulunan Fener Rum Patrikhanesi. Patrikhane Türkiye de yaşayan Ortadoks azınlığı temsil ediyor. Davanın Esası Olay, davacının mülkiyet haklarının Türk yetkileri tarafından feshedilmesi. Ocak 1902’de Fener Rum Patrikhanesi şimdiki değerlere göre yaklaşık 353,000 Euro değerinde bir mülkiyet almıştır. Alınmış olan bu yer Büyükada’nın 23,255m2 ‘lik bir kısmını kaplamaktadır. Bu rakam beş ana bina ve iki tane iki katlı eski zaman binasına tekabül etmektedir. 1903’te Orthodox patrikhanesi tarafından “Büyükada Yunan Erkek Çocuk Bakım Yurdu” adı altında kurulan Kuruluşa mülkiyet hakkı verilmiştir. Kuruluşun çalışmaları 13 Ocak 1935’te başladığında, yetimhanenin yasal kimliği tamamen tanınmış olup ilgili mülkiyetten 1936 yılındaki beyannamede bahsedilmiştir. 1964 yılında Türk yetkilileri güvenlik nedeni ile Yetimhanenin tahliye edilmesi kararı almıştır. Fener Rum Patrikhanesi ise mülkiyetin haklarını ve yönetimini aynı yıl içinde kendine almıştır. 22 Ocak 1197’de Mülkiyetlerden sorumlu Genel Direktör, yetimhaneyi devlet kurumlarına yardım kategorisinden çıkarmıştır. Karar, yetimhanenin yardım aktivitelerinin sona ermesi ve yetkili yönetici kurumun yok olması sebebi ile verilmiş ve Mülkiyetlerden sorumlu Genel Direktörlük mülkiyetin işletmesini üstlenmiştir. Yetimhane, Nisan 1997’de alınan kararın iptali için temyize başvurmuş fakat idari mahkemeler temyiz başvurusunu kabul etmemişlerdir. Şuan hala temyizde beklemekte olan bir başvuru bulunmaktadır. 16 Mart 1999’da Mülkiyetler Genel Direktörlüğü, davacının 22 Ocak 1997 yılında alınan kararına göre yetimhane adı altında feshedilmiş olan mülkiyeti hakkında faaliyet göstermeye başladı. Aralık 2002’de bölge mahkemesi, problem yaratan mülkü yetimhane olarak tescil etmiştir. Tescil edilirken de patrikhanenin mülkiyet üzerinde hiçbir çıkar sağlama beklentisinde bulunmadığı sadece tarihi ve uluslararası bir öneme sahip olduğu vurgulanmıştır. Davacı taraf, Temyiz Mahkemesi tarafından Ekim 2003’te prosedürsel anlaşmazlıklardan dolayı iptal edilen karara daha sonra iptal başvurusunda bulunmuştur. Fakat Şubat 2004’te Temyiz Mahkemesi davacının bu talebini tekrar iptal etmiştir. 21 Ekim 2004’te Temyiz Mahkemesi sonunda tekzip edilmiş olan davaları onayladı ve Fener Rum Patrikhanesinin, bahşedilen para yardımının ödenmediğine dair olan şikayet talebini onaylamıştır. Karar, 1936 yılındaki bildiride Yetimhanenin kayda geçmesinden beri mülkiyetin yetimhaneye ait olduğunu saptamıştır. 7 Şubat 2005’te kararın düzeltilmesi amacı ile yapılan bir başvuruyu ise Temyiz Mahkemesi reddetmiştir. Şikayetler Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kanununun 14. maddesine (ayrımcılık yapılmaması kanunu) ve 1.madde protokol numarası 1 (mülkiyetin korunması) kanunlarına dayanarak, davacı taraf kayıtlara yetimhane adı altında geçen kendi mülkiyetinin ve mülkiyet haklarının Türk Mahkemeleri tarafından ihlal edildiğini iddia etmektedir. Davacı ayrıca 6&1. maddeye dayanarak, mahkeme sürecinin adil yapılmadığına ve sürecin özel hukuk kurallarına uygun bir şekilde işlemediği iddialarında bulunmuştur. Prosedür Başvuru, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından 19 Nisan 20052ta kapatılmış ve 12 Haziran 2007’de tekrar açılabilir olduğuna karar verilmiştir. Mahkeme Kompozisyonu Davayı yürüten komisyondaki kişiler: Françoise Tulkens (Belçika), Başkan Ve ayrıca Françoise Elens-Passos, Sicil Memuru Bölüm Vekili Tarafların Temsilcileri Devlet: Münci Özmen Davacı: Ata Sakmar, Nicos C. Alivizatos, Ioannis Ktistakis, Hukuk Müşaviri Amerika Başpiskoposu Demetrious, Philadelphia Başpiskoposu Meliton, Fransa Başpiskoposu Emmanuel (Danışmalar). |
