avrupa insan hakları mahkemesi basın bildirileri

Avrupa İnsan Hakları Antlaşması Madde 3'in ihlali (insanlık dışı ve aşağılayıcı muamelelerin yasaklanması)

Temel Faktörler

Davacı Cemalettin Canlı 1969 yılında doğmuş ve Ankara'da yaşayan bir Türk vatandaşıdır. 23 Ağustos 2003 tarihinde 14.00'da Kamu-Sen'in Ankara'da yaptığı protesto gösterileri sırasında miting ve gösteri kanuna muhalefetten polis tarafından tutuklandı. Polis katılımcıları mitingin yasal olmadığı konusunda önceden uyarmış ve dağılmalar için çağrıda bulunmuştur. Bir kısım göstericinin direnişiyle karşılaşan polis, bu kişilere karşı zor kullanmıştır. Göstericiler taş ve sopalarla polise karşılık vermişlerdir.

Bay Canlı'nın tutuklanmasının ardından sağlık muayenesine gitmiştir. Burada aldığı darbelerden dolayı 3 günlük iş göremez raporu almıştır. 24 Ağustos 2003'te serbest bırakılmıştır.

12 Kasım 2003 tarihinde Bay Canlı kendisini tutuklayan polis memurlarının yaptıkları kötü muameleyi şikâyet eden bir beyanatta bulunmuştur. 12 Aralık 2003'te savcı, davacının yasal olmayan bir mitinge katılmasından ve polisin dağılın çağrısına uymamasından, ayrıca polisin bu gibi durumlarda güç kullanmasını yasal kılan miting ve gösteri kanunundan dolayı cevap verilecek bir durum olmadığını söylemiştir. Bu karara karşı davacı tarafından yapılan itiraz da Sincan Ağır Ceza Mahkemesi tarafından 23 Şubat 2004 tarihinde reddedilmiştir.

Miting ve Gösteri kanununa muhalefet etmesinden dolayı davacıya karşı cezai kavuşturma başlamıştır, fakat Ankara Suç Mahkemesi tarafından 8 Aralık 2005 tarihinde davacı beraat etmiştir.

İtirazlar, Prosedür ve Mahkemenin Niteliği

Davacı Madde 3'ü dayanak göstererek miting sırasında polisin kötü muamelesine uğradığını ve bu polis memurlarına yapılan soruşturmanın etkisiz kaldığını söylemiştir.

Davacının başvurusu 14 Haziran 2004'te Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne bildirilmiştir.

Karar 7 hâkimin oluşturduğu konsey tarafından verilmiştir. Bu konseyde;

Françoise Tulkens( Belçika), Başkan

Ireneu Cabral Barreto( Portekiz)

Vladimiro Zagrebelsky(Italya)

Danute Jociene( Litvanya)

Andras Sajo( Macaristan)

Nono Tsotsoria(Gürcistan)

Işıl Karakaş( Türkiye), yargıçlar

Ve ayrıca Sally Dollé, Bölüm Memuru

Mahkemenin Kararı

Polis memurlarının davacı da dâhil olmak üzere göstericileri tutuklarken zor kullandığı açıktır. Davacının tutuklanmasından sonra gittiği sağlık muayenesinde, vücudunda oluşan yaraların büyük bir kısmının polis tarafından yapıldığı anlaşılmıştır. Mahkeme böyle bir muamelenin gerekliliğini sorgulamaktadır. Ayrıca, hükümet bu uygulamanın gerekliliğini kanıtlayan herhangi bir şey yapmamıştır. Davacının şiddet içeren ve ya polis memurlarını kışkırtan hiçbir hareket yapmaması sebebiyle, güvenlik güçleri tarafından uygulanan şiddet haklı görülmemiştir.

Mahkeme etkili bir soruşturmanın yürütülüp yürütülmediğini araştırmış ve miting ve gösteri kanunun polise verdiği zor kullanma hakkının gerekli bir durumda kullanılıp kullanılmadığını ya da bu polis memurlarına açılan soruşturmanın neden bitirildiği konusunda bir kanıta ulaşmamıştır.

Bay Canlı'ya uygulanan kötü muamele ve etkisiz soruşturma süreciyle ilgili olarak mahkeme, oy çokluğuyla Madde 3'ün ihlal edildiği sonucuna varmıştır.

Antlaşmanın 41. Maddesi uyarınca, davacı 12.000 Euro manevi tazminat ve 1000 Euro maddi tazminatla ödüllendirilmiştir.

Karar Fransızca da yayınlanmıştır. Bu basın bildirisi Registry tarafından yayınlanmış bir belgedir. Mahkeme ile bir bağı yoktur. Kararlar  www.echr.coe.int internet adresinde bulunabilir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Avrupa Konseyi üyesi ülkeler tarafından Strasbourg' da 1959 yılında 1950 Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin ihlallerini ele almak üzere kurulmuştur.